ABPs Verslag verantwoord beleggen nader bekeken

Gisteren publiceerde ABP het Verslag Duurzaam en Verantwoord Beleggen 2017. Daarin is het pensioenfonds zeer positief over geboekte resultaten op het vlak van klimaat.

Op hetzelfde moment publiceerden wij ons rapport Still Dirty, Still Dangerous: the fossil fuel investments of Dutch pension fund ABP . Hieruit blijkt dat ABP weer méér in de fossiele energie industrie investeert. Wat juist rampzalig is voor het klimaat.

Wat zijn de verschillen en overeenkomsten tussen de rapporten?

Overeenkomsten:

  • Beide rapporten onderstrepen dat klimaatverandering een zeer urgent vraagstuk is.
  • Beide rapporten laten zien dat ABP juist méér is gaan beleggen in fossiele brandstoffen (hoewel ABP dit anders doet lijken door relatieve cijfers te gebruiken, dit is omgerekend naar absolute cijfers en weergegeven in onderstaande grafieken, en de tabellen aan het eind van deze pagina)

Verschillen:

  • ABP vermeldt trots  de CO2-voetafdruk te hebben verlaagd. Still Dirty, Still Dangerous erkent dat dit voordelen heeft, maar betwijfelt de zeggenskracht van die CO2-voetafdruk. Deze berekeningen houden er in ieder geval geen rekening met dat de kolen, olie en gas die fossiele industrie uit de grond haalt ook wordt verbrand en dus leidt tot CO2-uitstoot.
  • Volgens Still Dirty, Still Dangerous is de fossiele energie industrie de kern van het probleem van klimaatverandering. Door te blijven investeren in deze industrie blijven we nog decennialang fossiele brandstoffen uit de grond halen en verbranden; terwijl we hier zo snel mogelijk mee moeten stoppen om klimaatontwrichting te beperken.
  • ABP ziet dit probleem wel bij kolen, maar in mindere mate bij olie & gas. ABP denkt dat onze maatschappij nog lang olie en gas zal blijven gebruiken. Deze veronderstelling is gebaseerd op scenario’s die toekomstige generaties opzadelen met het probleem – die moeten maar gaan investeren in CO2 uit de atmosfeer halen omdat wij nu teveel blijven uitstoten. (‘negatieve emissies’).
  • ABP gelooft dat aandeelhoudersdruk de fossiele bedrijven zal doen veranderen. Still Dirty, Still Dangerous betoogt dat aandeelhoudersdruk niets wezenlijks verandert. Bijv. Shell en ExxonMobil schuiven een beetje op (in woord, en een heel klein beetje in duurzame investeringen) maar blijven grootschalig investeren in nieuwe olie & gas winning – terwijl olie en gas onder grond moet blijven. Problematisch is dat ABP hiermee het beeld steunt dat Shell en ExxonMobil onderdeel van de oplossing kunnen zijn – terwijl ze de transitie juist fors vertragen en in toekomstig energiesysteem niet per se relevant zijn.
  • Er zijn technische en conceptuele verschillen in de methode, zie hieronder.

Technische / conceptuele verschillen in berekening

  • ABP kijkt naar najaar (=Q3?) 2015 en voorjaar (=Q2?) 2017; Still Dirty, Still Dangerous naar Q4 in 2015, 2016 en 2017 (december).
  • ABP kijkt naar alle investeringen, Still Dirty, Still Dangerous alleen naar aandelen en obligaties (omdat ABP over rest, zoals investeringen via externe managers, niet transparant is).
  • In het rapport schrijft ABP: “We meten welke bronnen onze energiebeleggingen gebruiken voor het opwekken van energie”.  De formulering is niet helemaal helder,  waarschijnlijk is dit ook inclusief productie (waarbij de verbranding gebeurt verderop in de keten).
  • ABP breekt de investeringen per bedrijf op in aandeel kolen, olie, gas (en wind, levering, …). Dus Shell is deel olie, deel gas, klein beetje duurzaam. Still Dirty, Still Dangerous neemt de gehele belegging in Shell mee, omdat Shell een olie & gas bedrijf is.
  • Vooral bij kolen maakt dit een groot verschil. Still Dirty, Still Dangerous zegt: een bedrijf is een kolenbedrijf als het een groot aandeel van omzet uit kolen haalt (min. 30%); of grote producent/verbrander is van kolen (> 20 mln ton/jr); of nieuwe kolencentrales/koleninfra bouwt. Deze beleggingen zijn problematisch. ABP kijkt alleen naar het deel kolen in de omzet van het bedrijf, en komt daarmee op veel lagere getallen uit. (Daarmee komen kolenbedrijven makkelijk weg. Dan nog is het ongelooflijk dat ABP niet sneller naar beneden gaat!)
  • ABP kijkt (als het goed is) naar alle bedrijven, Still Dirty, Still Dangerous alleen naar de meest vervuilende volgens de CU200/GCEL lijsten.

Verdere opmerkingen:

  • ABP hanteert ook een restcategorie van €2,06 miljard in 2015 en € 2,85 mld in 2017; onduidelijk is hoeveel daarvan ook nog bij kolen, olie en gas hoort.
  • ABP bekijkt alles relatief tov energieportefeuille en ziet bijv dat gas relatief omlaag gaat (omdat aandeel wind in energieportefeuille gestegen is). De vertaling naar absolute getallen laat echter zien dat ook gas gestegen is. Meer duurzaam is mooi, maar afscheid nemen van fossiel is nog belangrijker en staat daar los van.

Tabellen bij de grafieken:

Directe + indirecte investeringen ABP
op basis van % investeringen naar energiedrager
najaar 2015 voorjaar 2017
Kolen € 1,7 mld € 1,3 mld
Olie & gas € 12,4 mld € 15,3 mld
Totaal fossiel (excl ongecategoriseerde energie) € 14,0 mld € 16,6 mld
Ongecategoriseerd energie € 2,1 mld € 2,9 mld

Gebaseerd op: ABP, Verslag Duurzaam en Verantwoord Beleggen 2017

Directe investering in fossiele energie bedrijven dec-15 dec-16 dec-17
Kolenbedrijven € 2,8 mld € 3,5 mld € 3,6 mld
Kolen + olie&gas combibedrijven € 0,8 mld € 0,8 mld € 0,9 mld
Olie & gas-bedrijven € 4,8 mld € 6,1 mld € 6,4 mld
Totaal fossiel
€ 8,4 mld € 10,4 mld € 10,9 mld

Bron: Still Dirty, Still Dangerous: the fossil fuel investments of Dutch pension fund ABP